Opowiadając na naszym blogu o pieniądzach, nie można nie wspomnieć o… bankach!


Na początku była… wymiana handlowa

Wymiana handlowa była pierwszą formą wymiany towaru. Kupcy przemierzali szlaki, wymieniając swoje towary. Odbywało się to jednak w sposób bardzo prymitywny. Jednych towarów często było za dużo, innych z kolei brakowało, a jeszcze większy kłopot był z ich magazynowaniem, dlatego często wiele towarów ulegało zepsuciu, ponieważ większość stanowiły towary żywnościowe.


Namiastka pieniądza

Za pierwszą namiastkę pieniądza można uznać sól, zboże, skóry czy też wino. Z biegiem czasu, zajęły ich miejsce metale, najpierw miedź i brąz, następnie srebro i złoto. Co ciekawe, twórcami pierwszych na świecie monet (w postaci małych kawałków metali) byli Fenicjanie. Towary stopniowo zaczęto wyceniać w zależności od popytu i podaży w kulkach. Niestety, podróże z kulkami mającymi dużą wartość były niebezpieczne, dlatego kupcy zostawiali monety u złotników, odbierając kwity depozytowe, które stanowiły potwierdzenie, że ów kupiec posiada określony kapitał.


Pierwsi bankierzy

To własnie złotnicy stali się pierwszymi bankierami. Z czasem zaczęli oni emitować coraz więcej kwitów depozytowych, jednak ze względu na mnogość banków, każdy emitował swoje, co powodowało chaos.W końcu, akceptacja papierów przez władze państwa zaprowadziła względny porządek.

fotolia.com, 138761193 | Autor: bukhta79

Pierwsze banki

Według wszelkiego prawdopodobieństwa, pierwszym bankiem na świecie był „rodziny” bank wenecki, który powstał w roku 1156. Gdy już ten pierwszy się pojawił, pomysł banku rodzinnego powielano na terenie całych Włoszech. Większość z nich, mogła po prostu pochodzić od nazwiska właścicieli, ponieważ tak jak wspominaliśmy były to spółki rodzinne.

Czym zajmowały się pierwsze banki? Jedynie lokowały pieniądze w produkcję i handel, często w sukna, ale z czasem zaczęły wysyłać kapitał na duże odległości, zwykle konno. Udzielano pożyczki, ale pożyczali co ciekawe, najczęściej arystokraci.

Pierwszym bankiem centralnym na świecie był Riskbank. Jego kształt był zupełnie odmienny od tego, jaki znany jest dziś. Szybko zaczął finansować długi państwa. Już w 1694 roku powstał Bank Anglii, który wymieniał złote monety na banknoty.

Banków centralnych stopniowo przybywało. Jeszcze na początku XIX wieku na świecie funkcjonowało ich mniej niż 20, a ćwierć wieku temu było ich już ponad 160. Banki centralne ewoluowały, zmieniała się ich rola i charakter.


Narodowy Bank Polski

Protoplastą naszego NBP był Bank Polski utworzony w Królestwie Polskim w roku 1828, ale idea polskiej bankowości centralnej sięga czasów I Rzeczypospolitej, gdy to w roku 1790 warszawski bankier Jędrzej Kapostas opublikował dokument pn. „Planta ułożenia projektu Banku Narodowego”. Rozbiory i upadek państwa polskiego nie pozwoliły skutecznie realizować tych koncepcji, dlatego Bank Polski zajmował się emisją tzw. biletów i prowadził typową działalność bankową, czyli udzielał kredytów, obsługiwał weksle itp.

W roku 1916 utworzono polską markę a wraz z nią Polską Krajową Kasę Pożyczkową, która emitowała nową walutę. Reforma Grabskiego i reakcja na hiperinflację, powołały do życia prywatny Bank Polski, który miał emitować nowe pieniądze (złote) i bronić ich kursu.

Podczas II wojny światowej, Bank Polski SA działał w Londynie, gdzie wspierał finansowo działalność rządu emigracyjnego. Dopiero pod koniec lat 80. wraz z transformacją ustrojową NBP otrzymuje obecne uprawnienia, czyli m.in. nadzór nad podażą pieniędzy, politykę kursową, organizowanie systemów płatniczych i prowadzenie rachunków budżetu państwa. Konstytucja z 1997 roku umocniła najważniejszą rolę NBP.

Dziś nie wyobrażamy sobie codziennego funkcjonowania bez banków i chyba nie ma wśród naszych czytelników nikogo, kto nie posiada osobistego rachunku bankowego i nie korzysta z bankowych produktów. 🙂